Chiến Tranh Đại Việt Miến Điện

Trong lịch sử lấn chiếm và không ngừng mở rộng bờ cõi, Đại Việt thời vua Lê Thánh Tông từng xuất quân tiến đánh bồn Man với Lan Xang (Lào ngày nay), truy sát sang cả những nước nhẵn giềng khác, khiến cho các nước Đông nam Á thần phục.

Bạn đang xem: Chiến tranh đại việt miến điện

*
Bản đồ nước Đại Việt trước khi tiến quân. (Tranh từ lichsunuocvietnam.com)

Bối cảnh

Quan hệ giữa Đại Việt và Lan Xang vốn không giỏi kể từ trên đầu thế kỷ 14, đến cụ kỷ 15 lại liên tiếp xấu đi. Lan Xang từng mang quân đánh phá biên cương Đại Việt cùng xung thốt nhiên bùng phát.Sau đó, theo sử Lào, năm 1478 một viên tướng tá của Lan Xang bắt được một nhỏ voi trắng dưng Vua. Theo ý niệm thời ấy, vị Vua như thế nào được cài đặt voi white được xem là điềm lành. Vày vậy voi trắng được coi như là bảo vật vô giá chỉ ở những nước như Lan Xang, Xiêm La, Miến Điện, v.v..
*
Một bé voi trắng tại hoàng cung Amarapura, Miến Điện, năm 1855. (Tranh: Colesworthey Grant/Wikipedia, Public Domain)Được tin, vua Đại Việt không đúng sứ sang trọng xin lông voi trắng. Núm tử Lan Xang là Chao Chienglaw vốn ghét Đại Việt đề nghị thay vì tặng ngay lông voi trắng, thì lại cho phân voi vào chiếc rương rồi gửi cho vua Đại Việt (History of Laos, Manlch, M.L. (1967), trang 126-129). Điều này khiến vua quan liêu Đại Việt nổi giận.Cũng trong thời gian năm 1478, theo “Việt nam sử lược” thì bồn Man (Muang Phuan) từ lâu vốn thần phục Đại Việt, thì tù trưởng là Lư nắm Công bỗng links với Lan Xang đem quân giật phá châu Quy đúng theo (thuộc nghệ an ngày nay). Vua Lê ra quyết định cất quân quý phái đánh nhằm giữ lặng vùng biên giới.

Xem thêm: Top 18 Những Băng Nhóm Xã Hội Đen Lớn Nhất Việt Nam (Phần 1)

Tiến tiến công Lan Xang

Đại Việt Sử cam kết Toàn thư gồm ghi chép rằng: “Đặc không đúng Thái uý Sùng quận công Lê thọ Vực, Đoan Vũ hầu Trịnh Công Lộ, Diên Hà bá Lê Hy Cát đeo ấn tướng mạo quân, trao cho 20 vạn quân tinh nhuệ, hẹn mang lại tháng 8 năm nay, phân tách đường tiến quân, đề cập tội đến đánh”.Tuy vậy lúc xuất quân, Đại Việt tập phù hợp được 18 vạn quân, chia làm 5 cánh tiến đánh. Đại Việt Sử ký Toàn thư biên chép rằng: “Đã định ngày 28 mon 7 này, quánh mệnh tướng tá thần, phân tách đường tiến đánh. Chinh Tây tướng quân Lê lâu Vực là tiên phong, đi đường chính lãnh đạo các quân những doanh du kích, trước hãy giết thịt tên cháu hiếu của giặc bồn Man nhằm chặt bạn thân nó, rồi chiếm phần ngay khu đất hiểm yếu là xứ Trấn Ninh mà đánh vào lòng giặc. Chinh Di tướng quân Trịnh Công Lộ lãnh đạo các doanh quân thổ binh từ con đường An Tây tiến vào để chiếm phần giữ phạm thượng lưu. Trấn Lỗ tướng quân Lê Đình Ngạn chỉ đạo các doanh quân hoành dã từ đường Ngọc Ma đánh tới để cắt ngăn đường giặc chạy. Du kỵ phó tướng tá quân là bọn Lê Lộng đi mặt đường châu Thuận Mỗi nhằm bóp cổ chẹn lưng. Thảo tặc phó tướng mạo quân là bọn Lê Nhân Hiếu theo lối phủ Thanh Đô để đánh chỗ sơ hở”.Từ mối cung cấp sử liệu Đại Việt Sử ký Toàn thư hoàn toàn có thể thấy 5 cánh quân Đại Việt tiến đánh bồn Man và Lan Xang như sau:Cánh quân trung tâm vì Lê thọ Vực chỉ đạo từ đậy Trà lân (thuộc nghệ an ngày nay) đánh vào bể Man, rồi tiến sang Lan Xang.Cánh quân phía bắc bởi Trịnh Công Lộ chỉ đạo từ bao phủ An Tây (Lai Châu ngày nay) đánh thẳng vào kinh đô Luang Prabang của Lan Xang.Cánh quân phía nam của Lê Đình Ngạn từ che Ngọc Ma (thuộc nghệ an và tp hà tĩnh ngày nay) đánh vào bể Man rồi tiến quý phái Lan Xang.Cánh quân của Lê Lộng (Nguyễn Lộng) trường đoản cú Thuận châu (Sơn La ngày nay) yểm trợ cho cánh quân phía bắc của Trịnh Công Lộ tấn công vào đế đô Luang Prabang của Lan Xang.Cánh quân của Lê Nhân Hiếu từ bao phủ Thanh Đô (thuộc Thanh Hóa ngày nay) tiến đánh bồn Man rồi sang Lan Xang.Theo sử Lào thì quân của Lan Xang để dưới sự lãnh đạo của hoàng thái tử Chao Chienglaw cũng có thể có 20 vạn quân , 2000 thớt voi thuộc 6 vị dũng tướng tá là Norasing, Noranarai, Noradet, Norara, Muen Luang cùng Phya Kwatepa. Ngoài ra chúa xứ Lan mãng cầu (phía bắc Thái Lan) cũng đưa quân sang giúp Lan Xang.Quân Đại Việt nhanh lẹ vượt qua bể Man, những cánh quân theo thứ tự tiến mang đến Lan Xang cùng giành các chiến thắng. Quân nòng cốt Lan Xang sẵn sàng sẵn một trận địa mai phục ngơi nghỉ đồi Poomung nhằm chặn quân Việt cho Kinh đô.Các cánh quân Việt lần lượt mang đến đồi Poomung, đều trận tiến công lớn ra mắt tại đây, kéo dãn dài suốt 3 ngày, sau cuối quân Đại Việt thắng, quân Lan Xang rút chạy đến na Khaochao (nay là chùa Wat Vixun).Quân Việt truy sát đến, giao tranh lớn ra mắt ở cánh đồng mãng cầu Moungkon và Na Haidio. Cuối cùng quân Đại Việt bao vây và đánh bại quân Lan Xang, 2 tướng tá Muen Kwatepa và Muen Neua tử trận.Lan Xang vội vàng cử 2 tướng mạo Muen Bun cùng Muen Luan đến cứu viện nhưng cũng trở nên đánh bại. Các tướng Norasing, Noranarai, Noradet với Norara bị bắt sống. Cầm tử Chao Chienglaw bị thương nặng rồi sau đó cũng trở nên bắt.Vua Lan Xang là Xaiyna Chakhaphat vội thuộc hoàng tộc vứt Kinh thành chạy đến Chieng Khan của vương quốc Lan na (nay ở trong tỉnh Loei của Thái Lan). Quân Đại Việt tiến chỉ chiếm Kinh đô Luang Prabang.Quân Đại Việt thu giữ rất nhiều của cải và lương thực ở đế kinh Luang Prabang, nhờ kia tiếp tục đuổi giết tàn quân Lan Xang mang đến tận Lan na tại lưu lại vực sông Irrawady (giáp biên thuỳ Miến Điện), rồi thuận đà tiến đánh luôn luôn hai quốc gia Lan Na và Ayutthaya.

Sáp nhập bể Man, những nước Đông nam giới Á thần phục

Đến năm 1479, quân Đại Việt ở bể Man vấp cần sự kháng cự khốc liệt của thủ lĩnh cầm cố Công. Vua Lê Thánh Tông không nên Lê Niệm thống lĩnh 30 vạn quân tiến đánh, quân Đại Việt vượt qua những cửa ải, đánh chiếm thành trì, đập tan toàn cục lực lượng quân bồn Man. Thủ lĩnh vậy Công quăng quật chạy cơ mà không kịp với bị tiêu diệt. Vua Lê Thánh Tông cho em của gắng Công là thay Đông có tác dụng Tuyên úy đại sứ để hàng phục Bồn Man.
*